Gần 8,2 triệu USD thúc đẩy công nghệ LED cho chiếu sáng ở Việt Nam

Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt danh mục Dự án “Phát triển và thúc đẩy công nghệ LED cho chiếu sáng chung ở Việt Nam” do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tài trợ không hoàn lại từ nguồn viện trợ của Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF). 

 Mục tiêu của Dự án nhằm giảm thiểu mức phát thải khí nhà kính (GHG) thông qua việc chuyển đổi thị trường chiếu sáng Việt Nam hướng tới sử dụng nhiều hơn các sản phẩm chiếu sáng LED sản xuất trong nước. Theo dự án này, lộ trình quốc gia về phát triển ngành chiếu sáng công nghệ LED được đánh giá hai năm một lần; các tiêu chuẩn về chiếu sáng LED được hoàn thiện, đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế; các Bộ Quy chuẩn về các công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả được cập nhật, bao gồm cả việc sử dụng các sản phẩm chiếu sáng LED; hoàn thành các thiết kế khả thi về sản xuất các sản phẩm chiếu sáng LED tại Việt Nam, các dự án trình diễn chiếu sáng bằng đèn LED trong nhà và ngoài trời. Dự án được thực hiện 4 năm trên toàn quốc. Tổng hạn mức vốn của Dự án là gần 8,2 triệu USD, trong đó, vốn ODA do GEF viện trợ không hoàn lại thông qua UNDP hơn 1,5 triệu USD. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là cơ quan chủ quản Dự án.

 

Bản đồ đèn LED trên Trái Đất nhìn từ vệ tinh

Ngày nay thật khó để nhìn thấy bầu trời đầy sao như trước kia, nguyên nhân chính là do lượng ánh sáng nhân tạo che mất bầu trời đêm ngày càng nhiều. Nếu bạn từng nhìn lên bầu trời vào ban đêm để xem những trận mưa sao băng, bạn sẽ thấy những ngôi sao biến mất trong những đám mây mù do ánh đèn thành phố. Các chuyên gia đã tiết lộ rằng, một số người không thể nhìn thấy sông sao rực rỡ tạo nên thiên hà Milky Way, trong đó có 80% người Mỹ, do ô nhiễm ánh sáng. Bản đồ toàn cầu tiết lộ tình trạng ô nhiễm ánh sáng trên toàn thế giới. Một nhóm nghiên cứu quốc tế đã sử dụng dữ liệu vệ tinh độ phân giải cao và các số đo mức độ sáng trên bầu trời từ khắp mọi nơi trên thế giới để xây dựng tập bản đồ toàn cầu về ô nhiễm ánh sáng. 

Họ đã xây dựng tập bản đồ về ô nhiễm ánh sáng toàn cầu để chỉ ra nơi bạn có thể dễ nhìn thấy nhất những dải băng mờ rực sáng trên bầu trời.Chris Elvidge, một nhà khoa học thuộc Trung tâm quốc gia NOAA về thông tin môi trường ở Boulder, Colorado cho biết, có nhiều thế hệ người dân Hoa Kỳ chưa từng bao giờ nhìn thấy dải thiên hà Milky Way, đó là một phần quan trọng để kết nối giữa chúng ta với vũ trụ – và nó đã bị mất. Tiến sĩ Elvidge đã sử dụng số liệu vệ tinh có độ phân giải cao và các số đo ánh sáng chính xác trên bầu trời để xây dựng tập bản đồ về ô nhiễm ánh sáng trên toàn cầu mà nhóm nghiên cứu của ông tuyên bố đó là đánh giá chính xác nhất.

Việc sử dụng hình ảnh ánh sáng yếu qua vệ tinh quốc gia quay quanh quỹ đạo mặt trời Suomi và những quan sát mặt đất từ 20.865 địa điểm trên khắp thế giới, nhóm nghiên cứu quốc tế đã phát hiện ra tình trạng ô nhiễm ánh sáng diễn ra phổ biến nhất ở các nước như Singapore, Ý và Hàn Quốc.Ô nhiễm ánh sáng là một vấn đề ngày càng tăng ở hầu hết các nước phát triển, những nơi không ngừng thắp sáng thành phố, tạo ra màn sương sáng chói, hay “skyglow” (bầu trời rực sáng) tràn ngập phủ khắp những ngôi sao và chòm sao trên bầu trời đêm. Fabio Falchi thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Ô nhiễm ánh sáng Ý, cho biết, các tập bản đồ mới cung cấp nguồn dữ liệu quan trọng của quốc gia về môi trường ban đêm khi toàn thế giới đang trong quá trình chuyển đổi sang công nghệ LED, trừ khi nghiên cứu kỹ các mức độ màu sắc và ánh sáng của đèn LED. Điều đáng tiếc là sự chuyển đổi này có thể dẫn đến việc tăng “skyglow” lên từ 2-3 lần trong những đêm sáng” Tập trung vào ô nhiễm ánh sáng ở các nước G20, các chuyên gia phát hiện ra rằng những khu vực bị ô nhiễm nhất gồm Ý và Hàn Quốc. Canada và Úc ít ô nhiễm nhất. Cư dân của Ấn Độ và Đức có nhiều cơ hội nhìn thấy thiên hà Milky Way nhất từ nhà của họ, trong khi những người dân ở Ả Rập Xê Út và Hàn Quốc ít có cơ hội nhìn thấy hơn. Đồng tác giả Dan Duriscoe thuộc Dịch vụ Vườn quốc gia cho biết: “Ở Mỹ một số vườn quốc gia của chúng tôi sắp là nơi ẩn náu cuối cùng của bóng tối – những nơi như Yellowstone và phía tây nam sa mạc”. “Chúng tôi may mắn có rất nhiều đất công, cung cấp những vùng đệm cho các thành phố lớn”.

Theo nghiên cứu, 80% người Mỹ không thấy dải hiên hà Milky Way do ô nhiễm ánh sáng. Trên bản đồ toàn cầu, những khu vực sáng chỉ ra nơi mà “bầu trời rực sáng” từ ánh sáng nhân tạo che lấp những ngôi saoÔ nhiễm ánh sáng cướp đi của con người cơ hội ngắm bầu trời đêm. Anh sáng nhân tạo có thể làm lạc hướng hoặc gây nguy hiểm cho các loài động vật hoang dã như côn trùng, chim và rùa biển, với những hậu quả thường là tử vong. Ví dụ, một nghiên cứu gần đây cho thấy ô nhiễm ánh sáng gây lạc hướng cho loài rùa con lần đầu tiên ra biển, làm cho chúng bị đe dọa bởi những kẻ thù.Ở Tây Âu, chỉ có những khu vực nhỏ trên bầu trời đêm, chủ yếu ở Scotland, Thụy Điển và Na Uy vẫn không giảm, còn những vùng hoang dã ở Tây Ban Nha và Áo có nhiều cơ hội ngắm sao. Tiến sĩ Falchi người đứng đầu nghiên cứu mà đã được công bố trên tạp chí Science Advances cho biết: “Tôi hy vọng rằng tập bản đồ này cuối cùng sẽ cho mọi người thấy được tình trạng ô nhiễm ánh sáng”. Mặc dù không gian mở ở phía tây nước Mỹ rất rộng lớn, tuy nhiên gần một nửa diện tích đang trải qua những đêm ô nhiễm ánh sáng. Điều thuận lợi là ô nhiễm ánh sáng có thể kiểm soát được bằng cách chắn ánh sáng nhằm hạn chế chiếu sáng đến vùng mắt, giảm ánh sáng ở mức tối thiểu cần thiết, hoặc chỉ đơn giản bằng cách tắt đèn điện, tuy nhiên điều này đòi hỏi sự thay đổi hành vi của con người mà khó có thể đạt được. “Hiệu quả lớn nhất hiện nay thu được từ đèn LED màu trắng lạnh, chính xác là loại đèn LED có màu xanh blue, và chính ánh sáng màu xanh này gây hậu quả lớn nhất đối với bầu trời và nhịp sinh học của chúng ta. Theo báo cáo, Ý là là một trong những nơi ô nhiễm ánh sáng nhất. Đây là bức ảnh toàn cảnh bầu trời về đêm ở NaplesTiến sĩ Falchi cho rằng: “Có một vấn đề khác, hiện nay những lắp đặt ánh sáng LED mới chỉ hướng đến một mục tiêu đó là: hiệu quả năng lượng. Chúng ta không thể coi vào hiệu quả năng lượng là “chiếc chén thánh”. Tuy nhiên Falchi cho rằng: “Vấn đề không phải là bản chất của đèn LED, mà chúng ta có thể nhận được ánh sáng màu trắng ấm hơn và thoải mái hơn từ đèn LED (không phải màu xanh blue). Ví dụ đèn LED màu hổ phách (màu vàng) PC”, mặc dù hiệu quả giảm hơn một chút.